6. โครงการวิจัย “การพัฒนาแบบจำลองเศรษฐฟิสิกส์เพื่อทำนายการผันแปรดัชนีราคาสินค้าเกษตรที่สัมพันธ์ต่อภาวะทางเศรษฐกิจไทย”
โครงการวิจัย “การพัฒนาแบบจำลองเศรษฐฟิสิกส์เพื่อทำนายการผันแปรดัชนีราคาสินค้าเกษตรที่สัมพันธ์ต่อภาวะทางเศรษฐกิจไทย” เป็นที่ทราบกันดีเรื่องที่เกษตรกรไทยต้องประสบกับปัญหาราคาสินค้าเกษตรตกต่ำอยู่อย่างไม่รู้จักจบจักสิ้น ซึ่งส่งผลกระทบเชิงลบต่อคุณภาพชีวิตของเกษตรกรอย่างสำคัญ การแก้ปัญหายังไม่ปรากฏรูปแบบการแก้ไขที่ชัดเจนและยั่งยืน การช่วยเหลือจากภาครัฐที่ผ่านมา มักจะเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไม่ว่าจะเป็นการประกันราคา การจำนำหรือการที่รัฐรับซื้อผลผลิตเอาไว้เอง เป็นต้น ซึ่งเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรหรือแก้ปัญหาได้แบบชั่วคราวเท่านั้น สาเหตุหลักๆของปัญหาราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ ได้แก่ การมีผลผลิตออกมามากเกินความต้องการของตลาด (รูปที่ 6.1) หรือการที่เกษตรกรผู้ผลิตแต่ละรายอยู่กระจัดกระจายกันไปในแต่ละแหล่งผลิต ซึ่งห่างไกลจากแหล่งซื้อขายหลัก ทำให้เกษตรกรไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารการตลาดที่ครบถ้วนได้อย่างทั่วถึง ซึ่งเมื่อไม่มีโอกาสทราบว่าราคาตลาดที่แท้จริงเป็นเช่นไรโอกาสที่เกษตรกรจะขายสินค้าเกษตรได้ตามราคาตลาดที่แท้จริงจึงเป็นไปได้น้อย และเมื่อรวมถึงว่าสินค้าเกษตรเป็นสินค้าที่เสื่อมสภาพได้ค่อนข้างเร็ว จึงต้องรีบขายออกไปทันทีหลังการเก็บเกี่ยว ทำให้มักจะถูกกดราคาซื้อขายจากผู้ซื้อหรือพ่อค้าคนกลาง อีกประการหนึ่งนั้นก่อนที่จะตัดสินใจปลูกพืชชนิดใด เกษตรกรมักจะอ้างอิงราคาผลผลิตในปัจจุบัน กล่าวคือสินค้าเกษตรตัวใดมีราคาดีขณะนั้นก็มักจะปลูกตามๆกันเป็นจำนวนมาก ซึ่งในความเป็นจริงนั้นไม่สามารถใช้ราคาปัจจุบันเป็นราคาอ้างอิงในอนาคตได้ เนื่องจากผลผลิตทางการเกษตรต้องใช้เวลาเพาะปลูกระยะเวลาหนึ่งก่อนการเก็บเกี่ยว และการที่สินค้าเกษตรชนิดเดียวกันพรั่งพรูออกมาสู่ตลาดในเวลาเดียวกันเป็นจำนวนมาก ก็จะเกิดปัญหาผลิตผลล้นตลาดส่งผลให้ราคายิ่งตกต่ำลงไปอีก ผลลัพธ์ที่ตามมาจะทำให้ภาคการเกษตรของไทยตกอยู่ในภาวะที่น่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง เนื่องจากเกษตรกรจากภาคเกษตรกรรมอาจจะประสบภาวะล้มละลายและหันเข้าสู่ภาคอุตสาหกรรมและบริการแทน ซึ่งก่อให้เกิดการถดถอยของวิถีเกษตรกรรมที่เป็นทั้งภาคการผลิตหลักของประเทศและเป็นเบาะรองรับที่ดีของวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจ ร่วมถึงปัญหาการว่างงานของประเทศได้เสมอ ข้อมูลข่าวสารทางการตลาดที่เป็นประโยชน์ ที่นอกจากจะต้องสามารถบอกถึงสถานการณ์ตลาดในปัจจุบันแล้ว ยังต้องสามารถคาดคะเนเหตุการณ์ในอนาคตได้ด้วย เพื่อเกษตรกรจะได้ตัดสินใจวางแผนการผลิตและการขายได้อย่างถูกต้อง เป็นเรื่องจำเป็นของการที่จะก้าวเข้าสู่ยุคเกษตรกรรมสมัยใหม่ภายใต้บริบท Thailand 4.0 การขาดตกบกพร่องในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารที่เป็นประโยชน์ต่อกิจกรรมทางการเกษตรสามารถนำไปสู่ภาวะวิกฤตทางสังคมได้ ส่งผลให้เกิดความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพเพื่อให้ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง แม่นยำ ทันเหตุการณ์และมีประโยชน์ เพื่อการดูแลและช่วยเหลือกิจกรรมทางการเกษตรทั้งหมดที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยในภาพรวม ทั้งนี้ “เศรษฐฟิสิกส์ (econophysics)” เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่เหมาะสม เศรษฐฟิสิกส์เป็นการรวมกันของศาสตร์ทางวิทยาศาสตร์หลายสาขาได้แก่ เศรษฐศาสตร์ คณิตศาสตร์และฟิสิกส์ เป็นต้น สามารถนำมาวิเคราะห์และทำนายปรากฏการณ์ทางเศรษฐศาสตร์ทั้งในระดับจุลภาคและมหภาค ทั้งในตลาดทุนภายในและระหว่างประเทศ […]
